A­alvalmynd:

ę I­nskˇlinn Ý ReykjavÝk

Umhverfi og nßtt˙ra

      http://www.rarik.is/HollRad/index.cfm?ccs=465&cs=759

Holl rß­ ľ řmis rß­ um upphitun, orkusparna­, hitastřringu, einangrun o.fl.

 

http://nemendur.khi.is/evabhard/torf/rafmagn_og_l%C3%BDsing.htm

 

 

 

╔g heiti Eva Bj÷rg Har­ardˇttir og er nemi ß ÷­ru ßri Ý Kennarahßskˇla ═slands. ╔g er ß Ýslenskukj÷rsvi­i, en valdi mÚr samfÚlagsgreinar sem aukakj÷rsvi­. Nßnari upplřsingar um mig er hŠgt a­ finna ß heimasÝ­unni minni.
     Ůessi vefur um bŠinn Skei­ Ý Selßrdal er unninn Ý tengslum vi­ nßmskei­i­ SagnfrŠ­i og s÷gunßm sem
Ůorsteinn Helgason hefur umsjˇn me­. Torfi Hjartarson hefur einnig haft umsjˇn me­ vefsÝ­uger­inni. Fleiri verkefni um torfbŠi mß finna hÚr.
     Textarnir ß sÝ­unni eru unnir upp ˙r vi­tali sem Úg tˇk vi­ afa minn, Svein ┴sgeir ┴rnason, og brˇ­ur hans, Agnar Eystein ┴rnason. Einnig vitna Úg oft beint Ý vi­tali­. Myndirnar eru Ý einkaeign.

   TorfbŠir Ý Netheimum 

Nemar vi­ Kennarahßskˇla ═slands birta hÚr vefi um torfbŠi
bygg­a ß vi­t÷lum vi­ fˇlk sem ˇlst upp Ý bŠjunum e­a
haf­i af ■eim nßin kynni. Vi­t÷lunum fylgja myndir og fleiri g÷gn.

            Ůorsteinn Helgason - thelga@khi.is - hefur umsjˇn me­ nßmskei­inu SagnfrŠ­i og s÷gunßm og střrir verkefninu
Ý samvinnu vi­ Torfa Hjartarson -
torfi@khi.is - sem hanna­i yfirlit og veitir lei­s÷gn um framsetningu ß vef.

HÚr eru saman komin verkefni nemenda Ý s÷gu Ý Kennarahßskˇla ═slands um torfbŠi einkum ß seinni hluta 19. aldar og fram ß 20. ÷ld. ╔g haf­i Ý tv÷ ßr lßti­ gera slÝk verkefni og gefist vel. Ůau voru ritu­ ß pappÝr, ljˇsritu­ og lesin af ÷llum. ╔g haf­i gŠlt vi­ vefsÝ­uvinnslu ß efninu og ■egar ŮurÝ­ur Jˇhannsdˇttir kom til rß­gjafar um slÝk efni hÚr vi­ skˇlann helltum vi­ okkur Ý verki­. Hausti­ eftir kom svo Torfi Hjartarson til li­s vi­ mig; hann hefur a­sto­a­ nemendur vi­ a­ b˙a til sjßlfstŠ­an vef um hvern bŠ og ˙tb˙i­ ■essa yfirlitssÝ­u ■ar sem nemendur kynna verk sÝn.

Markmi­ verkefnsins og verklřsingu er a­ hafa ß sÚrst÷kum sÝ­um. ╔g ßkva­ ■egar Ý upphafi a­ taka ■ßtt Ý leiknum sjßlfur. HÚr er mitt verkefni

Ůorsteinn Helgason

http://is.wikipedia.org/wiki/Gasst%C3%B6%C3%B0_Reykjav%C3%ADkur

 

 

Gasst÷­ ReykjavÝkur var gasveita vi­ Hlemm Ý ReykjavÝk sem var starfrŠkt frß 1910 til 1956. H˙n framleiddi gas til eldunar og lřsingar ˙r innfluttum kolum.

 

 

Ůegar gasinu hefur veri­ nß­ ˙r kolunum me­ upphitun, ver­ur til koks. Gasi­ var sÝ­an nota­ til lřsingar og eldunar og koksi­ til brennslu og upphitunar. Eftir stofnun Rafmagnsveitu ReykjavÝkur ßri­ 1921 var gasi­ nŠr einv÷r­ungu nřtt til eldamennsku.

 

 

 

Brau­ger­arh˙si­ Ý Gasst÷­inni

 

 

Vori­ 1918 var loki­ vi­ a­ koma upp b÷kunarofni Ý Gasst÷­inni. Var hann settur ofan ß annan gasger­arofnin, og me­ ■eim hŠtti var hŠgt a­ nota hitann frß honum, sem annars fˇr til ˇnřtis. Tilraun ■essi ■ˇtti sřna ■a­, a­ ■arna vŠri fundinn hitagjafi, sem ekki hef­i veri­ nřttur, og hann mundi duga til a­ baka vi­ hann brau­. Um ■a­ bil er Fyrri heimsstyrj÷ldinni lauk, st÷rfu­u fjˇrir bakarar Ý ■essari nřstßrlega brau­ger­arh˙si, en forst÷­uma­ur ■ess var Kristjßn Hall. Var Ý rß­i a­ setja ■ar upp annan bakaraofn, en af ■vÝ var­ ekki. Kristjßn Hall lÚst nŠsta haust ˙r sp÷nsku veikinni, og nokku­ eftir lßt hans hŠtti brau­bakstur Ý Gasst÷­inni.

 

 

Tˇnslistarma­urinn Megas s÷ng um gasst÷­ina Ý lagi sÝnu äGamla gasst÷­in vi­ Hlemmô.

 

 

 

 

 

http://www.nat.is/Sofn/rvik_orkuveitan.htm

 


MINJASAFN ORKUVEITU REYKJAV═KUR
.

Minjasafn Orkuveitu ReykjavÝkur er til h˙sa vi­ Rafst÷­varveg Ý Elli­aßrdal, gegnt g÷mlu Elli­aßrst÷­inni, sem  hefur sÚ­ ReykvÝkingum fyrir raforku frß ßrinu 1921. Ůegar safni­ tˇk til starfa ßri­ 1990, var ■vÝ einkum Štla­ a­ gera s÷gu rafvŠ­ingar h÷fu­borgarsvŠ­isins skil, en me­ stofnun Orkuveitu ReykjavÝkur ßri­ 1999 var ßkve­i­, a­ safni­ skyldi einnig fjalla um s÷gu vatns- og hitaveitumßla. Meginßherslan er ■ˇ, enn sem komi­ er, ß ■ßtt rafmagnsins.

Minjasafni­ er Ý senn bygg­as÷gusafn og eitt fßrra tŠkniminjasafna landsins. Ůar eru var­veittir hvers kyns gripir er tengjast s÷gu veitufyrirtŠkja ReykjavÝkur Ý tŠpa ÷ld og hafa ■vÝ miki­ gildi fyrir atvinnus÷guna. Rafmagn, hiti og hreint vatn skiptu sk÷pum fyrir ■rˇun ReykjavÝkur frß bŠ Ý borg, auk ■ess a­ lÝfskj÷r og heilbrig­i Ýb˙a tˇku stakkaskiptum.

Hausti­ 1899 voru fyrstu rafljˇsin tendru­ hÚrlendis, ■a­ var Ý h˙si ═safoldarprentsmi­ju Ý AusturstrŠti 6. H÷f­u ■ß um nokkurt skei­ veri­ uppi umrŠ­ur um stofnun rafveitu Ý ReykjavÝk. Ekkert var­ ■ˇ ˙r slÝkum framkvŠmdum a­ sinni, me­al annars vegna ■ess, a­ bŠrinn ßtti m÷rg ÷nnur verkefni fyrir h÷ndum.

┴ri­ 1909 hˇf Vatnsveita ReykjavÝkur starfsemi sÝna og ■ˇtti h˙n miki­ mannvirki. Um svipa­ leyti tˇk Gasst÷­in til starfa og sß bŠjarb˙um fyrir eldsneyti til eldunar og lřsingar, jafnt innan dyra sem utan.

┴ ßrum fyrri heimsstyrjaldarinnar komst rafmagnsmßli­ ß reksp÷l ß nř og ßri­ 1921 var rafst÷­in vi­ Elli­aßr tekin Ý notkun. ┴ Minjasafninu er undirb˙ningi hennar og rekstri ger­ gˇ­ skil Ý mßli og myndum, auk ■ess sem hŠgt er a­ sko­a sjßlfa st÷­ina ß virkum d÷gum.

Framlei­sla Elli­aßrst÷­varinnar var ekki meiri en svo a­ h˙n rÚtt dug­i ReykvÝkingum til lřsingar og lÝtilshßttar i­nreksturs. H˙shitun fˇr a­ mestu leyti fram me­ brennslu kola. ┴ ■ri­ja ßratugnum skaut s˙ hugmynd upp kollinum a­ nřta mŠtti jar­varmann til h˙skyndingar. Bora­ar voru holur Ý grennd vi­ Ůvottalaugarnar Ý Laugardal og ßri­ 1930 hˇfst rekstur hitaveitu Ý ReykjavÝk. Veitukerfi hennar var smßtt Ý sni­um og nß­i ekki til margra heimila. Engu a­ sÝ­ur sannfŠr­i tilraun ■essi menn um ■a­ a­ rÚtt vŠri a­ rß­ast Ý enn stˇrfelldari hitaveituframkvŠmdir og ßri­ 1943 fengu ReykvÝkingar fyrst noti­ heits vatns frß borholum Hitaveitunnar a­ Reykjum Ý Mosfellsdal.

ReykvÝkingar fengu snemma augasta­ ß hinu mikla ˇbeizla­a afli Sogsins. ┴ri­ 1935 hˇfst undirb˙ningur a­ ger­ fyrstu Sogsvirkjunarinnar, Ljˇsafosst÷­var og h˙n var tekin Ý notkun ßri­ 1937. NŠstu ßratugina var unni­ sleitulÝti­ a­ framkvŠmdum vi­ frekari virkjun Sogsins og var ■a­ ekki fullvirkja­ fyrr en um 1960. ┴ Minjasafninu gefur a­ lÝta fj÷lda ljˇsmynda frß ■essari umfangsmiklu mannvirkjager­.

Orkuheimar, frŠ­slusetur Orkuveitu ReykjavÝkur, eru starfrŠktir ß ne­ri hŠ­ Minjasafnsins. Ůar fß grunnskˇlanemar frŠ­slu um řmsa ■Štti Ýslenskra orkumßla og spreyta sig ß einf÷ldum tilraunum, sem Štla­ er a­ dřpka skilning ■eirra ß e­li rafmagnsins.

Minjasafn Orkuveitu ReykjavÝkur er opi­ sem hÚr segir:

1.  september til 17. j˙nÝ; sunnudaga kl. 15-17.
18. j˙nÝ til 30. ßg˙st; ■ri­judaga til sunnudaga kl. 13-17.

Ůß er einnig teki­ ß mˇti gestum eftir nßnara samkomulagi vi­ safnv÷r­ Ý s. 567-9009.

 

 

 

 

Orkumenning og orkusaga

 

 

eftir Ůorstein Vilhjßlmsson

 

 

Mj÷g frˇ­legt erindi um ■rˇun orkumßla ß ═slandi

 

 

http://www.visindavefur.hi.is/article.php?id=37